SAHİPSİZ HALK

   Şu   anda  geleceği  konusunda  endişe  duymayan   bir  tek Çerkes   yoktur  herhalde.  Peki  nedir  böylesine   endişe  veren  şey,   halkımızın  nesi var?  Kendimizi  bir  yoklayalım,  meseleye  derinliğine  bir göz atalım.

                                               I

   Ulusal  varlığı  pekiştiren,  güçlendiren  faktörlerin  başında  şunlar  gelir: vatan, dil  ve  ahlak. Kendi  halkımızdan söz  edersek;Çerkes  vatanı,  Çerkes  dili     ve    Çerkes  ahlakı.  Bu  üç  hususta  halimizin  hiç de iç açıcı olmadığını hepiniz biliyorsunuz. Bazı hususları  hatırlatmak  istiyorum: 

    Vatan  faktörü:  Çerkesler  dünyadaki tüm  ülkelerin,  milletlerin  içinde  dağılmış  durumdalar.  Yabancı  ülkeler bir  yana  Kabardey,  Şerces, Adıgey, Şapsığ  ve  Mozdok  Adıgeleri  arasında  dahi  doğru/düzgün bir  sınır  birliği  ve  toprak  bütünlüğümüz  maalesef  yok.

     Dil  faktörü:  Dilimiz  bozulmuş,  ifade  gücü  zayıflamıştır. Neden  derseniz? Kullanmadık, geliştirmedik  Dil  canlıdır ve  lisanı  haliyle bize  şöyle  seslendiğini  duyar  gibiyim: “Sizi insan da  millet te  yapan  benim.  Şimdi  beni  istemiyorsunuz  madem, ben  de size öyle  bir  ceza  vereyim ki,  dilini  konuşanlara,  kullananlara  imrenir  durursunuz.”  Hem de öyleyiz.

     Ahlak faktörü:   Çerkes  gelenekleri (Adıye xabze) , Çerkes haysiyeti/onuru (Adıye namıs), başka bir deyişle Çerkeslik (Adıyağa) her   geçen  gün  azalmakta/kaybolmakta.Aramızda sevgi-saygı  kalmamış.  Birbirimize  karşı  tahammülsüz, hoşgörüsüz,  zayıf  karakterli  kimseler  olduk çoğumuz.

     Şu  hale  göre  düşünün: Coğrafi  bütünlüğümüz yoksa,  vatanımız  parçalanmışsa,  dilimiz  yok  olmak  üzereyse,  diğer  uluslardan bizi  ayıran güzel  ahlakımız,  geleneklerimiz  kalmamışsa  işte  buna  denmez  mi  sahipsiz  halk  diye. 

                                     II

     Biliyorum, içimizden bazıları buna  itiraz  edecekler  . Onlar  diyecektir ki: Abartıyorsun,  nedir Çerkeslerin  bu  kadar  kötü  hali? Yiyeceğimiz  var  giyeceğimiz  öylesine. Evlerimiz  muntazam. Bir  yere  gideceksek  arabamız  kapımızda.  Çocuklarımız  okumuş,  elinde  bir  sanatı  olmayan  yok.

     Buna  hayır  denemez. Doğrudur; yoksullarımız  varsa da  Çerkeslerin  çoğu  rahat  yaşıyor,   her  geçen  gün  daha  varlıklı  oluyorlar.  Ancak  bu  iyi  gidişe  paralel  olarak  toplum  gelişiyor mu, gelişmiyor mu? Başka bir deyişle bizler zengin oldukça,Çerkesliğimiz (di Adıyağer) artıyor mu,yoksa eksiliyor mu?

     Hep  eksilerek  gidiyor.  Tüyleriniz  ürperir,  başımıza  gelenleri  ve  bize  yapılanları  iyice  düşünürseniz. Her  insan  ,  arazi,  ev  giyecek  vb.  şeylere  sahip  olmak ister,  bunun  için  çalışır.  Fakat   fertlerin,  ailelerin  durumu  iyileştikçe, milletin  durumu  ihmale uğruyor. Bunun  böyle  olmasının  sebebi, bizim  devletimiz  insanla/fertle milletin  işlerini  ters yüz  etti, çarpıttı da  ondan.  İyi yaşamak, rahat etmek istiyorsanız milleti tahkir eden,  onu  inkar   eden  düşüncelere  hizmet   etmeniz  gerekiyordu.Aksi  bir  düşünce  ve  davranışı  asla  kabul  etmiyor  ve  pestilinizi çıkarıyorlardı/şiddetle cezalandırıyorlardı.Halkına  sahip  çıkanı,  onu  tepelemeyeni  sürekli  zora  koşuyorlardı  ve  onun ne  sözlerinin  ne  de  yaptıklarının   hiçbir  yerde  geçerliliği,  etkinliği  olmuyordu.  Bu  hep  böyle  süre  geldi.

                                              III

     Bu sistem yıllardır insanla milleti birbirine düşman kıldı. Bu zalim ve ölümcül mekanizmadır Çerkesleri sindiren, milleti mahvü perişan eden.

     Öyleyse  çaremiz  nedir?  Çaremiz  bir  tek şeydir.  Sözünü  ettiğim  bu  mekanizmayı (sistemi)  yıkıp,  insanla/fertle  milleti  kaynaştıracak  olan    mekanizmayı  onun  yerine  ikame  etmektir.  Fertler  zenginleşip  ilerledikçe,  millet de   ilerlemeli  ve  genişlemeli,  halka  hizmet etmeyen,  onun  yanında  yer  almayan kimsenin  hiçbir işi  yoluna  girmemeli,  itibar  görmemeli.  Böyle  bir  mekanizmayı  nereden bulacağız  derseniz,  benim  gördüğüm  çıkış  yolu  şudur: Halka  ve halka güç  verecek  fikirlere  dayalı  bir devlet  olarak  Kabardeyi  yeniden  kurmak…

     Başka bir çare olduğuna inanmıyorum.  Bu idareyi kurmazsak,  50 yıldan fazla bir ömrümüz kalmadı,  bunu bilin.

                       BĞAJINOKO Beresbi

                       Jenğuaze,  Eylül 1991 No:  9 (15)

                       Çev.  Erdal ÖZDEN