Hangisi daha yıkıcı; deprem mi, ahlaksızlık mı?-

Yarısını peşin kalanını banka kredisi ile ödediğim evim oldukça geç teslim edilmişti. Teslim sırasında gördüm ki, bize gösterilen örnek daire ile alakası bile olmayan bir “kalitesizlik” söz konusu. Ne de olsa ben de sonuçta bir mimardım ve olay mahkemeye intikal etti.

Mahkemenin tespit ettiği “bilirkişi” tespite geldiğinde ben de oradaydım. Son derece kalitesiz ve uyduruk yapılmış işi uygun bulan mühendisler aklımı başımdan aldı. İkisi de memurluktan emekli olmuş ve kalitenin ne olduğundan habersiz, ayrıca sonradan öğreneceğimiz gibi, müteahhidin satın aldığı şahıslardı.

Doğal olarak avukatım aracılığıyla kendilerini reddettim.

Geçen yıllarda İstanbul Avcılar’da deprem bile olmadan kendiliğinden çöken apartmanı hatırlarsınız. O apartmana da bilirkişiler “olumlu” rapor vermişlerdi. Nasıl olmuşsa büyük mühendislerimizin yıkılmaz raporuna hiç itibar etmeyen doğa binayı çökertivermişti. Bu durumlar insanın aklına öncelikle “bilirkişiler neyi bilirler?” sorusunu getiriyor.

Türkiye’nin deprem hattında olduğu ve her an her bölgemizde yeni bir deprem olma ihtimali bu kadar yüksek iken, içinde bulunduğumuz bu dehşetli sorumsuz durum nasıl açıklanmalı? İnsanlarımız nasıl bir ruh hali, para deliliği ve cahil cesareti içinde ki, tüm olanlar bizim için hiçbir şey ifade edemiyor? İşini doğru yapmak, bir bilene sormak, bilime saygı bizden ne kadar da uzak hala?

Bundan tam 15 yıl önce, o zamanın gazetelerinden birinde,”deprem geliyor, hazır mısınız?” başlıklı bir makalem yayınlandığında genç bir mimardım henüz. O zamandan kısa bir süre sonra üst üste depremler olmuş ve tüm yazdıklarım bir bir yaşanmıştı. Yazı yayınlandıktan sonra pek az kişi okumuş olsa da 17 ağustos depremi sonrası aynı yazım ve yeni eklenen olaylarla “Kafkasya Yazıları” dergisinde(sonbahar1999-sayı:7)  “Deprem ve Ahlak” başlığıyla tekrar yayınlandı.

Boş işlerle uğraştığım ve “inşaat sektörü ile meslektaşlara haksızlık yaptığım” sözlü eleştirilerini de ilk o zaman almıştım, para kazanmanın ilmini öğrenen bazı meslektaşlarımdan.

Neyse,”bilirkişi”lere dönelim yine.

Üniversite eğitimi biz teknik adamlara mesleğin temel bilgilerini verir. Diploma sahibi olsak da, işimizi yaptıkça mühendis ya da mimar olmayı hak ederiz. Öğrenme ve doğruya ulaşma bir süreçtir ve bu sürece “geçim derdi” yani “para” damgasını vurur. Kimisi mesleğini iyi yaparak gelişir, kimisi de “göz yumarak” ve “düzene uyarak”. Genelde göz yumarak ya da düzene uyarak “gelişmek” ve para kazanmak çok daha kolay bir yoldur ki insanlarımızın çoğu bunu artık idrak etmişlerdir. İşte bu “göz yumarak ve düzene uyarak gelişenler”, daha doğrusu paraya kavuşanlar, kendilerini mesleki olarak geliştirmek diye bir sorunla hiç yüzleşmezler. Bunlardan bazıları da hukuka hizmet edebilmek amacıyla, belli bir yaştan sonra, genellikle de emeklilik sonrası “bilirkişi” olma yolunu seçerler. Getirisi az olduğundan alıştıkları yolsuzluğa devam ederek eski refah seviyelerini korur, çocuklarını özel okullarda okutup, her yıl en az bir kere Uzakdoğu tatiline gidebilirler.

İşte bu tiplerin verdiği raporlar ve yaptığı işler hiçbir şekilde doğru olmadığı için, raporlarına rağmen binalar yıkılıverir.

Sonra ne mi olur?

Hiiç!; sadece gazeteler ve tv.lar her zamanki haberlerine, onlar da her zamanki işlerine devam ederler. Olan sadece ölenlere ve yakınlarına olur. Bir de toplumun yozlaşmasında atılan emin adımların sıklaşmasına…

Kendiliğinden ya da depremle yıkılan binaların asıl yıkılma nedenleri ise şunlardan biri ya da birkaçıdır:

-Yanlışa ilk yolu açan yanlışla,  bilimsellikten uzak, tezgah kurmaya ve “birlikte kazanma” -yani kontrol ve uygulamacı ortaklığı-ya  yönelik olarak ihale edilmiştir.

-Projesi yanlıştır ve teknik normlara uygun değildir.

-Uygulama genellikle denetimsiz ve yine teknik gerekler göz ardı edilerek yapılmıştır.

-Yapı denetimi yok denecek kadar azdır ve yapılmışsa da ya bilgisizce ya da rüşvetle yanlış yapılmıştır.

-Mal sahibi ucuza mal etme kaygısını her şeyin önüne çıkartmıştır ve bazı malzemelerle, işçilikten “tasarruf” etmiştir.

-İnşaat sırasında hiçbir güvenlik önlemi alınmamıştır. Çünkü bu önlemler de maliyettir ve zaten düşük fiyata ihale almanın sırlarından biri de, bu tür “gereksiz” şeylere para yatırılmayacağının hesaba katılmasıdır.

-Yapıldıktan sonra sivri zekalı bir esnaf kendine yer açabilmek için kolon ya da kirişlerden bazılarını ortadan kaldırmıştır.

-Satın alan genellikle görüntüsü ve fiyatı dışında pek fazla kafasını yormamıştır.

-Sorun çıkınca devreye giren bilirkişinin alacağı para dışında bildiği pek bir şey zaten yoktur.

-Kiracının işi ise her zaman Allah’a kalmıştır.

Tüm bu yanlışlara meydan vermeden iş almaya kalkanlar ise genellikle “hava” almakla yetinmek durumundadırlar.

Teknik adamlar olmadan hiçbir yapı inşa edilemez. Ancak, bu yazıya bile itiraz edebilecek, hiçbir kusurlu teknik adam bu ülkede yaptıklarından dolayı ceza almadığı için, yazılanlar bir şey ifade etmez. Konuşup yazarken mangalda kül bırakmayan kurumlar, çıkarları gereği sessizce izlemek ya da hamasi sözler sarf etmek konusunda ise cidden uzmanlaşmışlardır.

Yakında gerçekleşecek yeni bir depremde kimin ne kadar doğru iş yaptığı, oldukça pahalı bir şekilde gözler önüne serilecektir.