Çerkeslerin anayurduna dönüşünün gündeme getirildiği zaman olarak, sayın yazarın söylediği tarih(1976),ancak bir kısım insanlarımızın dönüşü gündemine aldığı tarih olsa gerektir.

Buna bir itirazım olamaz, fakat sayın yazarımız kusuruma bakmasınlar “Çerkeslerin anayurduna dönmesi gerektiği” fikrinin ilk kez 1976 yılında gündeme geldiğini ve bu düşüncenin temellerinin atıldığını söylemek doğru bir tanımlama değildir.

Çerkeslerin anayurduna dönüşü fikri, hemen sürgün sonrasında ortaya çıkmış ve hatta fiilen hayata geçirilen ilk adımı da sınırda engellenerek önü kapatılmıştır.

Çerkes teavün cemiyetinin bu konudaki çalışmaları bilinmektedir.

Bu kadrolardan bir kısmının vatana dönerek faaliyet yürüttüğü,fakat daha sonrasında gelen ekim devriminin getirdiği karışıklık içerisinde etkisiz kaldıkları, buna rağmen de çalışmaya devam ettikleri bilinmektedir. (Tsağo Nuri ilk akla gelen isimdir)

Kaberdeyin ünlü ismi Paş’e Beçmırze’nin, bir dönem Türkiye ve Suriyedeki Çerkeslerin yaşadığı yerleri gezerek insanları yeniden vatanlarına dönmeleri konusunda ikna etmeye çalıştığı bilinmektedir.

Kısacası, insanlarda anayurduna dönmek arzusu her zaman olmasına rağmen, o dönemin art arda gelen karışıklıkları ve baskıları içerisinde konunun yüksek sesle gündeme alınamadığını,fakat dönüş fikrinin her dönemde Çerkes dünyasının öncelikli meselesi olmayı sürdürdüğünü söyleyebiliriz.

Bunun benzeri bir çok bilgi önümüzde dururken,dönüş fikrinin 1976 yılında ortaya atıldığını söylemek sanırım bir yanılgı sonucudur.

Sayın yazarın satır aralarında sık sık kullandığı “bu fikri savunanlar” ifadesini anlamakta zorlandığımı da belirtmeden geçemeyeceğim.

Dönüş,Çerkeslerin önüne tarihin koyduğu bir yoldur,bu yol er yada geç yürünmek zorundadır.

Tabii geleceğini hala “ Çerkes” olarak kurgulayanlar,bundan endişe ve sorumluluk duyanlar için geçerlidir söylediğim.

O nedenle dönüş düşüncesinin ‘gerekliliğini savunma’ ihtiyacı bile duymuyorum.

Bunu tartışmak Çerkeslerin uluslaşmasının ve tarih sahnesinde kalmasının gerekliliğini tartışmaktır bana göre.

Esasen bizim asıl üzerinde durup düşünmemiz gereken soru; dönüş düşüncesinin ne zaman gündeme geldiği değil,uzun yıllardan bu yana sürekli gündemde olmasına rağmen dönüş düşüncesinin niçin başarısız olduğudur.

O nedenle bu konuda kendi penceremden daha önceki tespit ettiklerimi ve bu gün gelinen noktadaki durumumuzu değerlendiren iki ayrı yazı daha göndereceğim.

Fakat şimdilik dönüşün bizim için ”ne olduğu” konusuna kısaca değinmek istiyorum.

Dönüş bir “davadır”.

Bu tanımlama;sadece slogandan ibaret ve öylesine hedef göstermek için söylenmiş bir sihirli sözcük değildir.

Bu sözcüğe yüklenen anlam; Vatanına sahiplenme-ona yeniden kavuşabilme,kendi yurdunda,kendi ayakları üzerinde duran ve kendi kültürünü yaşatan/geliştiren/yarınlara taşıyan  bir millet olabilme ülküsünün tek cümlede ifadesidir.

Dönüş bir “kaygıdır”.

Çerkes milletinin geleceğinden duyulan bir endişedir dönüş.

Diasporadaki insanımızın günden güne tükendiğini görebilme basiretidir.

Kültürel manada yok olan insanımızı,en kısa sürede emniyetli bir sığınağa (anayurda) ulaştırma zorunluluğunu hissetme ve bunun için çare arama  sorumluluğudur dönüş.

Dönüş bir “rehabilitasyondur”

Bu gün dünya üzerinde toplamı birkaç milyona ulaşan,fakat gerek anayurdunda gerekse diasporada sayısal olarak azınlık durumunda olan halkımızı bir araya toplama isteğidir dönüş.

Bir milletin dağılmış parçaları arasında oluşmaya başlayan kültürel farklılaşma tamir edilemez zıtlıklara dönüşmeden,onu yeniden birleştirme-kaynaştırma çabasıdır dönüş.

Dönüş “tarihle ödeşmedir”

Üç nesli savaşın içine doğan bir milletin evlatlarının;atalarının acımasızca sürüldüğü cennet vatana geri dönerek  uğruna can verilen toprakları yeniden sahiplenmesidir dönüş.

Bu yönü ile aynı zamanda bir “tarihle hesaplaşma,geçmişle ödeşmedir”.

Dönüş bir “umuttur”.

Eğer “güzel bir geleceğin sahibi olma” “kendi kaderinde söz sahibi olma” ve en nihayet “ulus olma”  gibi geleceğe dair beklentilerimiz varsa dönüş bir umuttur.

Dönüş “geçmişten geleceğe yürümektir”

Daha öncede defalarca söylendiği gibi,eğer Çerkes olmak bizim için folklorik tanımlamadan öte bir anlam ifade ediyorsa;

Çerkes kültüründen,

Çerkes tarihinden,

Çerkes vatanından,

Çerkes yarınından …

Kendimizi sorumlu hissediyorsak, yürümemiz gereken yol vatana giden yoldur.  

İşte bunun adıdır dönüş.

Eğer bizler, ortasında debelendiğimiz çaresizliğin ve hamasetin içerisinde boğulup gitmeden,yarına dair güçlü bir umudu yaşatacak ve hayata geçireceksek bunun olmazsa olmazıdır dönüş.

Dönüş anayurdun güçlenmesidir,

Dönüş diasporanın güvencesidir,

Dönüş insanlarımızın birbirine dayanarak ayakta kalmasıdır.

Dönüş içerisinde yaşadığımız halklara “biz de bir milletiz” demenin tek ifadesidir.

….

Bunlar uzar gider böyle, çünkü dönüş Çerkes halkının önündeki yegane seçenek ve hiç bir kesimdeki insanın inkar edemeyeceği bir zarurettir.

Bu konu ne politik bakışımızla,ne ekonomik imkanlarımızla,ne sosyal statümüzle,ne inançlarımızla ne de artık acınası hale gelmiş umursamazlığımız ve kişisel duygularımızla gölgelenemeyecek kadar önemlidir.

O nedenle dönüşün doğruluğunu bile tartışmak bir gaflettir.

Tartışmamız gereken bu konudaki beceriksizliğimiz,yetersizliğimiz ve her defasında hüsranla sonuçlanan hamlelerimizdir.

Şu hiç bir zaman değişmeyecek bir reçetedir bana göre.

Çerkes halkının millet olması, Çerkes yurdunun vatan kalması ancak dönüş ile mümkündür.

Gelin bunu masaya yatıralım.

Bizim için bu kadar hayati öneme sahip bir düşünce niçin başarıya ulaşmıyor ?

Birilerini suçlamak yerine kendimizi suçlayalım gelin.

Herkes “ben şunu yapabilirdim ama yapmadım” desin önce.

Bakalım neler çıkacak.