Yeniden Merhaba,

Bir önceki “dönüş nedir” konulu yazımda, kısa başlıklar halinde Çerkeslerin anayurduna dönüşünün ne anlama geldiğini kendi anladığım biçimi ile sizlere aktarmaya çalışmıştım.

Devamında bu meseledeki başarısızlığımızın nedenlerini sorgulamak,sorunları işaret etmek ve çözümünü tartışmak,ne yapılabileceği konusunda bir zihin jimnastiği yapmaktı amacım.

Fakat ilk yazının sonrasında,yorumlar bölümüne bir kısım insanın yazdıklarını okudukça açıkçası çok büyük bir hüzün ve hayal kırıklığı duydum.

Daha önce de bu konu gündeme geldikçe telaşla gündemi saptırmaya,meseleyi bulandırmaya çalışanlar görmüştüm,fakat bu defa “Evet ben ve benim gibi düşünen insanlar burada rahatız. Gerekli şartlar oluşmadan da bir yere gitmeye niyetim de yok.İnsan hayata bir defa gelir ve ben bu hakkımı en iyi şekilde kullanacağım. :))) Bu arada RF vatandaşı olmak için TC vatandaşlığından çıkmanız gerekiyor. Ben bu kimliğimle mutluyum. :)))”

….cümlelerini sıkılmadan kurabilen ve sanal ortamın kendisine verdiği sonsuz özgürlüğü kullanarak “ya sev ya terk et” diyebilecek kadar Çerkeslikten yoksun olan, bir o kadar da kişilikten yoksun olduğunu gösteren kurt yavrularına hiçbir hitabın etki etmeyeceğine kanaat getirdim.

Fakat aramızda bu tür “kişiliği hükümsüz adamlar”ın az olduğunu düşünerek verdiğim sözü tutmak için yazının devamını getireceğim.Bu tür ucuzluklara payanda olan ve bu vesile ile içindekini dışa vuran site yönetimini de kınıyorum.

Daha açık konuşayım; bu konu Türkiye çerkeslerinin malum bir kesiminin kafalarında bir türlü netleştiremedikleri bir kabustur nedense.

Artık Çerkesliği fiili manada son bulmuş,fikren ve mantalite olarak Türkleşmiş kimseler aramızda oldukça fazla ne yazık ki.Bunlar için Çerkes davası,Çerkeslerin uluslaşması davası, vatanın sahiplenilmesi davası tamamen uzaklardan yürütülecek bir “rus düşmanlığı” palavrası ve “tarihle övünme” safsatasından öteye geçmez. Diğer kesim ise Çerkes olmadan önce dindar,Çerkes olmadan önce Müslüman,Çerkes olmadan önce islamdır, onların önceliği bellidir ve onlara millet milliyet yasak edilmiştir dinen. O nedenle ulusal dava onlar için “detay”dır.

Bu gerçeği bir kez daha hatırlatarak “dönüş,uluslaşma,Çerkes geleceği” konularında bu kesimlerin hiç bir katkı sağlayamayacağına inandığımı,kendileri ile de tartışmayacağımı peşinen söylemek istiyorum.

Benim sözüm Çerkes evlatlarına dır.

Şimdi gelelim konumuza.

****

Bu güne kadar dönüş konusu ne zaman tartışılsa, tıpkı bu defa olduğu gibi  bazı önemli noktaların kasıtlı zıtlaşmalar nedeniyle göz ardı edildiğini düşünüyorum. O nedenle dönüşün doğruluğunu ve gerekliliğini tartışmak yanlışına düşmeden,  nasıl ve ne şekilde olabileceğini yeniden tartışmak, yol / yöntem konularında kafalarımızı netleştirmek gerektiğine inanıyorum.

Dönüşün bir araç olduğunu, amacın ise gelecekte var olabilmek için uluslaşmak ve kendi yurduna sahip çıkmak olduğunu tartışmasız doğrular olarak kenara koyalım.Daha sonra ,bu amaç için kullanılan yol ve yöntemin başarısızlık nedenlerini tartışalım.

Dönüş fikrinin rotasını yeniden netleştirmek,zayıf ve eksik yönlerini tespit etmek,bu gün gelinen noktada dönüşün ne olduğunu / ne olması gerektiğini / nasıl anlaşılması gerektiğini yeniden düşünmek zorunda olduğumuz inancındayım.

*****

Bu fikrin tarihi, Kafkasya’nın sürgün tarihi kadar eskidir.

Kafkasya’dan sürgün edilen bir kısım Çerkesin yeniden Kafkasya’ya dönmek istemeleri ile başlayan bu hareket, 1900'lerin başlangıcında Çerkes teavün cemiyetinin dönüşe yönelik yoğun faaliyetleri ile paralel gelişen ve kafkasya'da kalan diğer yarımız ile bütünleşilmesi, ülkemize ve geleceğimize yeniden sahip çıkılması yönündeki net tavır ile bir ortak hedef haline gelmeye başlamıştır.

Çerkes halkının yaşadığı her ülkede taraftar bulan bu fikir,o günden bu güne bütün dönemlerin "belirleyici tavır"ı olmuştur.

Daha çok kültürel faaliyetler çerçevesinde varlık gösteren dernek çevrelerinde örgütlenen dönüş fikri, her dönem olduğu gibi karşıtlarını da yaratmış ,çerkes halkının geleceğine dair ortaya konulan politikaların ve karşı önermelerin de asli belirleyici unsuru olmuştur.

Diasporada yok oluşa karşı bir tavır,asimilasyona karşı bir direniş,anayurdunda kendi kaderini tayin hakkına sahip çıkma anlamına gelen dönüş düşüncesi, 1970'lerden 1980'li yılların ortalarına kadar süregelen dönemde her ne kadar organize bir hareket olarak güç kazanmaya çalışmışsa da, dağınık dernek yapılanmaları içerisinde örgütlenen dönüş taraftarı gruplar merkezi disiplin ve otoriteden bağımsız yapıları nedeni ile ortak karar alma mekanizmaları oluşturamadıkları gibi pratik ve uygulanabilirliği olan bir dönüş projesini de hayata geçirememişlerdir.

Dönüşün siyasal ifadesi en basit tarifi ile kendi vatanına,kültürüne,tarihine ve geleceğine sahip çıkan bir halk,bir ulus olunabilmesi talebinden başka bir şey değildir.

Bu talep 2 ana başlık altında tanımlanabilir.

1) Anayurtta kendi kaderini tayin hakkına sahip bir halk olmak,kafkasya toprakları üzerinde kafkasya halklarının ve kültürünün asli unsur olarak varlığını sürdürebilmesi amacına hizmet etmek.

2) Bulunduğumuz ülkelerde kültürel anlamda yok oluşa karşı çıkmak,bu karşı çıkışın bir ifadesi olarak da diaspora ve anayurt kültürünün birbirinden beslenmesini sağlayarak asimilasyona karşı güç ve direnç kazandırmak.

Dönüş fikrinin temel çıkış noktaları olan asimilasyon olgusu ve gelecek endişesi,önceki dönemlerde olduğu gibi bu gün de hala geçerli olan,doğruluğu tartışılamayacak kadar net sosyolojik tespitlerdir.

Halkımızın geleceğini tehdit eden bu sorunların ortadan kalkabilmesi için uygulamaya konulması gereken olmazsa olmaz yegane çözümdür dönüş.

Fakat asıl sorun bu tespitin yapılmasından sonra başlamaktadır.

1980'li yılların sonlarında dünyada ve Kafkasya’da değişen koşullar çerçevesinde anayurt diaspora ilişkileri sıklaşmış,diasporadan anayurt'a gidenlerin sayısı artmış,kişisel olarak dönüş düşüncesini uygulamaya koyan bireyler çoğalmıştır.

Ilk dönemde büyük bir heyecan ile hayata geçirilmeye çalışılan bu fikrin,öyle çok kolay bir şekilde uygulama alanı bulamayacağı zaman içerisinde yaşanan pratikten anlaşılmıştır.

Anayurt'a dönen insanların büyük bir kısmı oradaki yaşam tarzına uyum sağlamakta başarısız olmuşlardır. Sosyal kültürel ve ekonomik anlamda farklı bir hayata ayak uydurmakta zorlandıkları gibi, bu hareketin başarı kazanarak kitleselleşmesini istemeyen harici güçlerden kaynaklanan pek çok sıkıntı ile de yüz yüze gelmişlerdir. (yaşanan güvenlik sorunları,bürokratik işlemlerde yaşanan pürüzler vb.)

İlk dönemlerde hala geçerli olan eski sovyet mantığının kırılamamış olması,bu insanların üstlendikleri misyonun tam olarak ne anlama geldiğinin toplumda yeterince anlaşılmasını engellediği gibi, bir yandan da salt ticari amaçlarla bölgeye akın eden bir grup maceraperest insanın yarattıkları olumsuz imaj ilk başlarda karşılıklı yaşanan heyecanı sona erdirmiştir.

Dönüşün her iki tarafta da hak ettiği şekilde anlaşılmasına ve öneminin kavranmasına engel olan bu gelişmeler sonucu hayatın gerçeklerine çarpan dönüş hareketi ,aynı zamanda her iki tarafta yürütülen olumsuz ve moral bozucu bir karşı propaganda ile duraksama sürecine girmiş ilk yıllardaki heyecanını yitirmiştir.

Dönüş hareketinin bu kadar çabuk ve böylesine kolay durdurulabilmesinin pek çok nedenleri vardır elbette.

Bu nedenlerin başında

a) yukarıda da söylediğimiz gibi, merkezi bir disiplin ve bağlayıcı karar alma mekanizmalarından yoksun olarak örgütlenen dönüş hareketinin, aynı zamanda izlenecek yol ve yöntem konusunda tam bir hedef gösterememiş olması gelmektedir.

b) dönüşün nasıl ve ne şekilde olacağı,bir başka deyişle kitlesel dönüşün mü yoksa bireysel dönüşün mü hedeflendiği net olarak ortaya konulamamıştır.

c) dönüş hareketinin ana çıkış noktası; diasporada asimilasyonu önlemek,anayurtta ise kendi kaderine ve toprağına sahip bir halk olmak olduğuna göre, bu hedeflere ulaşmakta izlenecek yol ve yöntem nasıl olmalıdır,dönüşçüler burada ve orada hangi rotayı izlemelidir sorusunun net cevabı verilememiştir.

d) Dönüş hareketi bizim dışımızda Rusya ve Türkiye’yi de yakından ilgilendirdiğine göre, bu ülkelerle hangi düzeyde ilişki kurulacağı ve ne tür taleplerle muhatap olunacağı henüz net olarak bilinmemektedir.

e) Dönüş hareketinin doğru ve kesin çözüm olduğu fikri tabanda kabul ediliyor olmakla birlikte örgütlülüğü tam olarak oluşturulamamış,geçmişte ortaya çıkan yapı da dağılmıştır.

f) Hedefleri ve yöntemleri henüz netleşmemiş olan bu hareketin,ekonomik kaynakları da yaratılamamış,ve her iki tarafta da yönetim organizasyonu tam olarak oluşturulamamıştır.

Dönüş düşüncesinin, kendisini doğuran neden konusunda yeni bir tanımlamaya, yeni bir tarife ihtiyacı yoktur.

Çünkü, halkımızın geleceğine yönelik ortaya atılan fikirler ve geliştirilen projeksiyonlar arasında, bu gün hala doğruluğunu ve geçerliliğini koruyan yegane çözüm dönüş düşüncesidir.

Fakat ne yazık ki doğruluğu bu kadar kesin olan dönüş hareketinin, nasıl sorusunu yeniden sorması gerekmektedir.

Bu projenin hayata geçirilememe nedenlerinin tespit edilmesi ve bu yönde çalışması gereken dağılmış kadroların toparlanarak hedeflerin yeniden tarif edilmesi gerekmektedir.

Artık anayurt koşulları daha iyi bilindiğine göre,anayurttaki sosyal siyasal ekonomik durum daha iyi bilindiğine göre, bilgi ve deneyimlerinden istifade edilebilecek öncü grup anayurtta olduğuna göre, tüm bu bilgiler bir araya getirilerek dönüşün nasıl olması gerektiği yeniden tarif edilmelidir.

Rusya'nın bizim için ne olduğu,

Türkiye'nin bizim için ne olduğu,

Bu ülkelerle ilişkilerimizin nasıl,ne şekilde ve hangi düzeyde hangi taleplerle olacağı,

Meselenin yasal yönü,

Örgütlülük ve organizasyon konusu

Dönmek isteyen insanlara ne şekilde ekonomik ve sosyal destek sağlanabileceği,

Dönen insanların hukuki sorunlarının,oradaki ve buradaki haklarının nasıl takip edilip çözümlenebileceği, uyum sorunlarının nasıl ortadan kaldırılabileceği,

Bölgede mevcut politik durum hakkında nasıl bir duruş sergilenebileceği,

Bulunduğumuz ülkede ve anayurtta olumsuz propagandalara neden olan koşullar ve kişiler hakkında nasıl bir tutum takınılması gerektiği

Bütün bu konular, gelinen noktada yeniden ele alınarak tartışılmalıdır.

En önemlisi ise; diasporanın kendi organizasyonu ile gönderdiği insanların arkasında durduğunu,desteklediğini,sahip çıktığını ve gerektiğinde o insanlara hesap sorabileceğini de gösterebilecek bir yapı oluşturulmasıdır.

Dönüş fikrine inanan ve savunan insanların,dönen insanların anayurt insanı ile ilişkilerinde dikkat etmeleri gereken hususlar çok net şekilde tespit edilerek, bu konulara gerekli hassasiyetin gösterilmesi sağlanmalıdır.

Dönüşün anayurtta siyasal bir hareket olarak algılanmasına engel olunmalı,bu hareketin ana amacının parçalanmış milletimizin diasporadaki kültürel varlığını anayurt ile birleştirme çabası olarak anlatılmalıdır.

Dönüşün sistem ile değil toplum ile ilgilendiğini,anayurtta yaşayan insanların geleceği hakkında rota tayin etmek gibi bir amacı olmadığını anlatmalı; asıl ilgi alanımızın anayurdumuzun demografik, sosyal,ekonomik ve kültürel sorunlarına katkı sağlamak olduğu konusunda insanlar ve yönetimler ikna edilmelidir.

Dönüşçülerin ana faaliyet alanlarından birisi de politik ve dinsel argümanlardan bağımsız bir şekilde, yurt millet ve gelecek bilincini yerleştirmek olmalıdır.

Dönüşün bir başka önemli misyonu ise anayurt kültürünün diasporaya,diaspora kültürünün anayurda ulaşmasını sağlayacak faaliyetler olmalı,her iki tarafta yaşayan insanlar birbirinin yaşantısı hakkında doğru bilgilendirilmelidir. (besmele ile içki içiyorlar , din nedir bilmiyorlar ,hepsi ruslaşmışlar vs. gibi oradan buraya pompalanan demoralize edici bilgiler engellenmeli,aynı şekilde buradan oraya giden insanların da o toplumun değer yargıları üzerine ahkam kesmemeleri gerektiği iyice anlatılmalıdır)

Hem anayurtta hem diasporada bilgi akışına yönelik bir yayın çıkartılmalı,bu iki parçanın birbiri hakkında en doğru ve en sağlıklı bilgiye ulaşması sağlandığı gibi,aynı zamanda ortak tarihsel bilgilerle donanmaları için çaba sarf edilmelidir.

Kafkasya gerçeği en doğru şekilde insanlarımıza anlatılmalı,daha sonra büyük hayal kırıklıkları yaşamak yerine, bu günden koşullar hakkında bilgilenmeleri temin edilmelidir. Dönüşün bir yurt bilinci ve geleceğine sahip çıkma hareketi olduğunu anlamaları sağlanmalıdır.

Pek çok insanı hareketten alıkoyan başarısız olma veya tutunamama durumunda geri dönmek zorunda kalabilecekleri gerçeği en net şekilde ortaya konulmalı, bu konuda hiç kimsenin hiç kimseyi yargılama hakkı olmadığı ve başarısız olunması durumunda geri çekilmenin normal karşılanması gerektiği fikri toplumda yerleştirilmelidir.

Dönüşün kısa sürede kitleselleşemeyeceği göz önünde bulundurularak, buradaki varlığımızın kültürel anlamda güçlendirilmesi için gerekli çalışmalar yapılmalı, yaşadığımız ülkedeki demokratik haklarımız için mücadele edilmelidir.

Bütün bu faaliyetleri yeniden organize edebilecek bir hareketin doğru hedeflere doğru yöntemlerle yürümesi durumunda ,dönüşün yeniden toplumun gündeminde hak ettiği yeri alacağından en küçük bir şüphe yoktur.

Halkımızın anayurttaki ve diasporadaki varlığının devamı bu hareketin başarısı ile doğrudan ilişkilidir.

Bu gerçeğin tüm çıplaklığı ile anlatılması ve toplumun gündemine sokulması yurt ve millet bilinci olan her bireyin öncelikli görevidir.