BİR ADİGE MEVLİTHAN VE KOMPOZİTÖR İLE SÖYLEŞİ;GUSER FAHRETTİN ABATAY -2

ХьДжЙ:Канада щыщэ бзэш1эныгъэл1,Амэрикъэ Зэхэт Хэкухэм итхьэмэтак1э Баракъ Обамам иупч1ак1омэ ащыщэу Проф.Джон Коларуссо*, адыгабзэм  “лъап1э/дышъэ мыжъохэмк1э гъэдэхагъэу зы хъазнэ,бзэмэ яТопкапы/Паштыхь сэрай” лъытэныгъэр къыреты ик1и шапсыгъабзэм къытэгущы1ахьы.Адагъабзэм “изынэмык1 лъэныкъогъуи,имэкъэ баигъэм къыхэ1эу,зы ш1эн гупщысэр,зы зэгъаш1эр эш1эх дэдэу зы пэмык1ырэм зэрэ1убгъэч1эн зэрэплъэк1ырэр ары” е1о,ащ нэужым адыгабзэр “псынк1э уегупщысэн плъэк1ыныр п1э къырилъхьэу зыбз”,инджылызбзэм нахь псынк1эу пш1эн фаер уигъэш1эшъунэу зыбз е1о . Ори адыгабзэм/шапсыгъабзэм ехьыл1агъэу ащ фэдэ гущы1эхэр къэо1о.Мыр сыдым еупхэу къап1орэ,Коларуссом еопха?

GFA:Öncelikle Adigece’nin bu özelliğini ortaya çıkaran Dr.Colarusso’ya,bu bilimsel çalışmasından  ötürü  teşekkürlerimi sunmak isterim.Bunu ilk kez sizden duymuş oluyorum.Gerçekten de öyle,Adigece güçlü ve zengin bir dil,ama gençlerimiz bunun farkında değiller...Adigece mevlid ile tanışmadan önce Adigece’nin,özellikle de Şapsığca diyalektinin bu denli zengin bir dil olabileceği aklımın ucundan  bile geçmiyordu.Adigece’yi basit,zayıf bir dil sanıyordum.Mevlid’le tanışınca,Şapsığca’nın ne denli zengin bir dil olduğunu anladım ve çarpılmışa döndüm.Mevlidi  Abadzeh diyalektine de uyarlamaya çalıştım,ama Şapsığca’daki tadı/hazzı yakalayamadım,Şapsığca bir  raslantı değil,bilinçli bir seçim olmalı.Bu seçim,alim dedelerimizin yüz yıl önce yapmış olduğu bilinçli bir seçimdir kuşkusuz.1906’da yapılmış ve  mevlit dili olarak ortaya çıkmış bir seçimdir Şapsığca.Ancak,yine Adigeceyi Türkçe üzerinden öğreten Abadzehçe iki kaset de hazırlamış olduğumu,bir üçüncüsünün baskıda olduğunu belirtmem gerekir.

ГФА:Япэдэдэу адыгабзэм мы изык1ок1эшхо лъэныкъор къыч1эзгъэщыгъэ Др.Коларуссом,мы и1эш1агъэ къыхэк1эу  тхьэуегъапсэу есэ1о.Ащ иц1э о къэп1уагъэу джы зэхэсэхы.Ар шъыпкъэдэд,адыгабзэр бо бзэ дах,к1ок1эшхо хэлъ,ау тиныбжьык1эмэ ащ гулъатэшъу гущэп…Адыгабзэ мэулыдыр слъэгъуным ипэ адыгабзэр/шапсыгъабзэр мыщ фэдизэу зэрэбаир зи гулъыстэгъагъэп.Адыгабзэр зы бзэ тхьамык1эу къысфак1ощтыгъ.Мэулыдым сызшэгъуазэм,шапсыгъабзэм хэлъ к1ок1эшхом гу лъыстагъ,шыблэ еуагъэм фэдэу сыхъугъ.Мэулыдыр aбдзэхабзэуи сыджыным сыпылъыгъ,ау шапсыгъабзэм къитырэ 1эш1угъэр абдзэхабзэм ч1эсхын слъэк1ыгъэп.Шапсыгъабзэр яш1э дэдэу хырахыгъэу къысфэк1уагъ.Шапсыгъабзэр илэсишъэ нахь ипэ,ш1эныгъэ зи1э тятэжъымэ яш1апэу хырахыгъэ зыбзэу хъун фай.Мэулыдыр 1906 илъэсым шапсыгъабзэу утыкум къихьагъэу хъугъэ.Ау тыркубзэм идэ1эпы1эгъук1э абдзэхабзэм тетэу к1элэ ц1ык1ухэм адыгабзэ зэрагъэш1энэу кассетит1у згъэухьазырыгъ,ящанэрэри мымафэхэм тырадзэнэу щыт.

HCY:Ne kadar kaset bastırdınız?Ne kadarı satılabildi?..

ХьДжЙ:Тэщ фэдиз кассет тырабгъэдзагъ? Тэщ фэдизыри пщэн плъэк1ыгъ?

GFA:Bittikçe yeniden kasetleri bastırıyorum.Şu ana kadar 10 bin dolayında bastırmış bulunuyorum,bir bölümünün parasını henüz alamadım.Çok geniş bir Adige hemşehri kitlemizin olduğunu düşündüğümüzde,elbetteki bu sayı yetersiz.Tanıtım ve dağıtım olanağım yok,reklam için de büyük para gerekli.Sağolsun İstanbul,Adana ve Bursa gibi yerlerde,gençler dışında,kasetleri benden  alıp eşe dosta ulaştıran ve yardımlarını esirgemeyen varlıklı hemşehrilerim de var.Hepsine teşekkür borçluyum.

ГФА:Ухымэ къэс кассетхэр тырасэгъадзэ.Джы нэсфэ мини 10 фэдиз тырасгъэдзагъ зы купым и ахъшэ къыс1уч1эжгъэгоп.Бо адыгэ щы1,мыщ тэлъытагъэу тызегупщысэк1э мы пчъагъэр мак1э.Мэулыд зэрэщы1эр икъунэу згъэ1ун,кассетхэр сыугощын слъэк1ырэп,реклам фэш1к1э ахъшэшхо щы1эн фай.Тхьэ егъэпсэух сэ1о,Истамбыл,Адана,Бурса фэдэ къалэхэм адэс к1алэхэм яфэшъхьафэу,кассетхэр с1ихэу иугощэу,къысдэ1эпы1эу адыгъэ фэш1ыгъэхэри/баехэри щы1эх.Зэпстэуми тхьэр разэ яфэхъу сэ1о.

HCY:Çocukluğunuzda Kafkasya'dan sürülmüş ve sağ kalmış kişilerle de tanışmış olmalısınız,değil mi?

ХьДжЙ:Уик1элэгъум Къафкъасием къырагъэк1ыгъэу мыл1эжьыгъэу ц1ыфхэри плъэгъугъэн фай,арыба?

GFA:Elbette.Çocukluğumda Kafkasya'dan gelmiş hayli yaşlı kişi vardı.Örneğin babaannem Sıvsıv (Цыуцыу) ve onun annesi Nenejsuk (Нэнэжъц1ык1у)  da sağdı.

ГФА:Ары.Сыц1ык1угъэм Къафкъасием къик1ыжьыгъэ ц1ыф ш1ук1ае щы1агъ.Сятэ янэ,синэнэжъ Ц1ыуц1ыурэ ащ янэ Нэнэжъц1ык1урэ псэуагъ.

HCY:O konuda biraz ayrıntı verir misiniz?

ХьДжЙ:Ахэр  т1эк1у къытфэп1отэна?

GFA:Babaannem Sıvsıv Kafkasya’dan ayrıldığında 17 yaşındaydı,1956 yılında 109 yaşında vefat etti.Annesi Nenejsuk ise,kızından yaklaşık 15 yıl kadar önce,o da  112 yaşında öldü.İkisini de anımsıyorum.Nenejsuk ile evlerimiz karşı karşıyaydı.Nenejsuk kümesimize girip yumurta alır,gelinine pişirtip yerdi.Bir avuçluk yaşlı bir nine olmuştu.Son yıllarında unutkan,çocukları ile torunlarını karıştırır olmuştu.

ГФА:Сянэп1ашъэ Ц1ыуц1ыур Къафкъасием къызек1ыжьым илъэс 17-м итыгъ,1956 илъэсым илъэси 109 иныбжьэу л1эжьыгъагъ.Янэ Нэнэжъц1ык1уи,ипшъашъэ илъэс 15 ипэ,илъэси 112 иныбжьэу л1эжьыгъагъ.Т1ури дэгъоу сэш1эжьых.Нэнэжъц1ык1у иунэрэ тэ тиунэрэ зэпэщытыгъэх.Нэнэжъц1ык1у ти чэтэщ къихьэри к1энк1э рихыри инысэ ригъажъэри ищхыщтыгъ.1эп1о ц1ык1оу хъужьыгъагъ.Ижъышъхьэ щыожьэщтыгъ,ик1алэхэмрэ къорылъф-пхъэрылъфхэр зэхигъэгъуащэу хъужьыгъагъ.

HCY:Peki Kafkasya'dan ayrılışları nasıl olmuş?

ХьДжЙ:Къафкъасием тощтэу къик1ыжьыгъэхэу къа1уатэщтыгъ?

GFA:Daha iyi anlaşılsın diyerek olayı babaannemin ağlayarak bana anlattığı gibi kendi ağzından aktarayım:

    “Kafkasya’dan ayrıldığımda henüz 17 yaşında genç bir kızdım.Köyümüz Şapsığ memleketinde sahile yakın bir yerdeydi.Biz,en son göç eden postaydık,diğerleri bizden önce gitmişlerdi.

    Gemi iskeleye yanaştı.Askerler süngülerini taktılar,etrafımızı çevirerek  bizi gemiye doğru sürdüler,gemiye binmemizi istediler."Çabuk çabuk!" anlamında süngü sallıyorlar,batıracaklarmış  gibi  hareketler yapıyorlardı.Önce kadınları ve çocukları gemiye bindirdiler.Hiçbir itiraz kabul etmiyorlardı,ana baba günüydü.Sadece istavroz çıkaranları "Siz kalabilirsiniz" diyerek bırakıyorlardı.istavroz işareti yapıp din değiştirerek kalanlar da oldu.

   Gemi tıklım tıklım  insanla dolduruldu.Son gemi olduğundan,sahildeki herkes, son bireyine değin gemiye bindirildi.Gemide bir uçtan öbür uca gitmek değil,kımıldamak  bile olanaksızdı.Yolda büyük bir fırtınaya yakalandık,korkunç dalgalarla boğuştuk,içimiz dışımız çıktı ve batma tehlikeleri geçirdik.Yarı yolda  ekmek ve su namına  bir şey kalmadı.Öldürmeyen Allah öldürmüyor.Nasıl hayatta kaldık bilemiyorum....

 Yolculuk sırasında doğum yapan kadınlar izdihamdan öldüler bebekleri  de ezildiler.Ben bunların iki üç tanesini gördüm.Bir hafta kadar sonra   ölümler kitleselleşti.Geminin yan taraflarında oturanlar ölü bebekleri elden ele geçirerek denize atıyorlardı,ama iç kısımlarda ve ortalarda oturanlar onu da yapamıyorlardı.Ortalık ölü ve kenef kokusundan  nefes alınamaz hale gelmişti.Derme çatma bir gemi de olsa,bereket  üstümüz açıktı.Sağ kalmamız buna bağlıydı.Yoksa havasızlıktan boğulurduk.

  Yolculuğun onuncu gününde Köstence'ye vardık,ancak gemidekilerin yarısı ölmüştü,kalanı da yarı ölü durumdaydı.

  Bizi kıyıya aldılar.Hekimler ölüleri ve canlıları ayırdılar;tedaviye başladılar.Bizi çadırlara yerleştirdiler,ilaç ve yiyecek verdiler.

ГФА:Нахь дэгъоу къыдгуры1он фэш1к1э синэнэжъ инэпсыхэр къык1этэкъоу,гъэу къысфи1уатэщтыгъэхэр ежь ыжьэк1э къыпфэс1отэжьын:

  “Къафкъасием тыкъизек1ыж лъэхъанэм илъэс 17 синыбжьыгъ.Тикъуаджэ шапсыгъ хэкум хым пэблагъэу щытыгъ.Тэ яужьыпкъэ дэдэу Къафкъасием къик1ыжьыгъэхэм тащыщагъ,яужы дэдэ тыкъинэгъагъ.

  Къуахьыр къы1ухьагъ.Аскэрхэм псэпыджыхэр шъухончхэм пыралъхьагъ,тыкъауцуахьыгъ,къуахьым илъэныкъо тяфэу яублагъ.”Псынк1э псынк1э!” п1он фэдэу псэпыджхэмк1э къытхэпыджэнхэ фэдэу зяш1ыщтыгъ.Япэ к1алэхэмрэ бзылъфыгъэхэр к1уахьым рагъэт1ысхьагъэх.Урысхэм п1о яхэхьанэу щытыгъэп.Ау истауроз/хьач зиш1и идин зихъожьырэхэр “Шъо шъукъэнэнэу шъуфит,шъукъан” яра1ори къагъанэщтыгъ.Хьач  иш1эу идин зэблихъуи къэнэжьыгъэхэри къытхэк1ыгъэх.

  Къуахьыр ц1ыфык1э узэдыгъ.Яужьыпкъэ къуахьэу зэрэхъугъэм фэш1к1э хыгъунэм щызэрэугъоигъэ ц1ыф пстэури къуахьым ирагъэт1ысхьагъ.Къухьым къыщыпк1ухьын,зыбгъэхъыен умлъэк1ынэу щытыгъ.Гъогумк1э хыуае аемэ татефагъ,тыч1эбын игъо бэрэ тифагъ,тыжьыгъ,тыжьэкъугъ.Гъогу ныкъом  тызнэсым тщхынрэ тызешъон псырэ ухыгъ.Узимыгъэл1эщт тхьэм  уигъал1эрэп.Тощтэу псаоу тыкъэнэжьыгъ сш1эжьырэп.

  Гъогум тытетэу к1алэ къызфэхъугъэ нысэхэм ясабыйхэр ц1ыц1ыгъэх,ежьхэри л1агъэх.Сэ мыхэм ащыщэу зыт1узыщ синэхэмк1э слъэгъугъ.Зы тхьэмафэ къынэужь ц1ыфхэр зэтэл1ахьыпэхэу иублагъ.Къуахь гъунэм 1усхэм сабый хьадэхэр 1эк1э зэ1эпырахэу хым хырадзэщтыгъ.Ау къуахьым ик1оц1 лъэныкъо щы1эхэм ари афаш1эщтыгъэп.Хьадэ шъугъэ гъуамэрэ псыунэ гъуамэм ухэк1ыжьын плъэк1ыжьыщтыгъэп,жьы къэтымщэжьыным тыхэфэгъагъ.Къуахьыр рэхъэхъырхъэу зы къуахьыжъэу щытыгъ,ипшъэ къэу1убыгъэу щытыгъэп,ишъхьэ 1ухыгъагъ.Мыщ тыкъигъэнэжьыгъ,армырмэ жьы тымыгъотэу тытхьэлэни.

  Мэфипш1ым тыхэхьагъэу Костэнджэм/Риманиа тынэсыгъ.Къуахьым исым изныкъо л1эгъагъ,изныкъори ныкъуал1эу хъугъагъ.

  Ч1ылъэм тыкъытэхьагъ.Азэхэр къытхэхьагъэх.Л1агъэхэмрэ псэзыпытхэр зэхырадзыгъэх.Къытэ1эзагъэх.Щэтырхэм/цыунэхэм тык1агъэт1ысхьагъ.Тщхынрэ уцрэ (1азэгъурэ)  къытатыгъ.

HCY:Peki sonra ne oldu?

ХьДжЙ:Ащ нэужым сыд хъугъэ?

GFA:Adigeler olarak üç yıl boyunca Romanya,Bulgaristan,Sırp diyarı ve Makedonya’da perişan bir biçimde dolaşıp durduk.Kent  ve köylere ayak basmamız yasaktı.Hiçbir yardım almıyorduk.Başımızdaki yaşlılarımız “Şu ot yenebilir,toplayıp yiyin” dedikçe yiyor,ayakta kalmaya çalışıyorduk.Ölülerimizi elbiseleriyle birlikte gömüp yola devam ediyorduk.Ölülerimizin yerleri bile belli değildi.

Üç yıl sonra Serez'e**  vardık ve orada boş bir yer bulup oraya yerleştik.93 Harbi'nden (1878’den) sonra,devlet eliyle Serez’den  kaldırılıp Balıkesir’e getirildik.Hepimiz Şapsığ idik.

ГФА:Адыгэхэм илъэсищ ренэ Римания,Болгария,Сербия,Македония фэдэ ч1ып1эхэр къяк1уахьэу хэтыгъэх.Къалэхэм къуаджэхэм тыдэхьэнэу тыфитыгъэп.Къыддэ1эпы1эри щы1агъэп.Титхьэматэхэм “Мы уцыр шъущхын шъулъэк1ыщт,шъуугъои шъущхы”  я1омэ тщхэу,ныбаджэу,зыкъэдгъэнэжьыным тыпылъэу тыщы1агъ.Тихьадэхэр ящыгъынхэр ащыгъэу ят1эм еттыщтыгъэ.Зыдэщылъхэр тымыгъэунэфэу гъогум тытехьажьыщтыгъ.

  Илъэсищ къынэуж Серез** тынэсыгъ,ащ зы ч1ып1э щыдгъоти тит1ысхьагъ.93 Заом (1878) къынэуж къэралыгъом тыкъигъэтэджи Балыкесир тыкъищагъ.Зэпстэури ты шапсыгъагъ.

Susurluk’a yerleşme

Сусырлыкъ  тызэрет1ысхьaгъэр

HCY:Köyünüz nasıl kuruldu?

ХьДжЙ:Шъуикъуаджэ тощтэу агъэт1ысыгъ?

GFA:Balkanlar’dan gelen Şapsığlar,Balıkesir’de  15-20 hanelik guruplar halinde   Karamanköy,Atanaz, Ayşebacı,Üçpınar gibi  eski yerli/Manav köylerine dağıtıldılar ve oralarda üç yıl boyunca boğaz tokluğuna ırgatlık yaptılar.

Bu zorlu üç yılın sonunda,Kafkasya'dan  Mısır’a giden ve orada  El Ezher’de okumuş olan dört Abadzeh  genci Balıkesir’e geldi ve bu perişan durumumuzu gördü.Başlarında Bersbi Hace vardı,diğerleri de Hacı Ahmet Efendi,Hafız Tahir Efendi ve Hacı Ömer Efendi idi.Gurup sonunda şimdiki Demirkapı köyünün bulunduğu yeri,yerleşme yeri  olarak seçti.O zamanlar oraları Ömerköy ağalarının   merası (otlakları) imiş.

  Bersbi Hace,gizli olarak,habercilerle bütün Adigeleri,tarihi bildirilen bir gece için şimdiki Demirkapı köyü yerine gelmelerini bildirdi.O gece bütün Adigeler her şeylerini toplayıp söylenen yere geldiler ve bir gecede  Demirkapı  köyü oluştu.Ömerköy ağaları çok  bozulmuşlardı,ama bir şey yapacak  durumda da değildiler.Bir heyet gönderip  Bursa Valisi’ne başvurdular:”Acayip giyimli ve anlaşılmayan bir dilde konuşan bir sürü insanın meralarını zapt ettiği “ şikayetinde bulundular.

  Vali  durumu bir yazıyla İstanbul'a,başkente  bildirdi.İstanbul’dan bir paşa geldi.Paşa’ya,Sultançayırı köyünün üstündeki ve Kadıkırı*** denilen yüksek yerden arazi  gösterildi.Karşılayıcı Adigelerin başındaki yaşlı:

  -Velahe paşe,benım Tırkubzem  bı kadar,maç'e (Paşa,benim Türkçem bu kadar,zayıf) dediğinde,Paşa durumu anladı:

  -Адэ шъузэрэ адыгэр шъыдэ ипэрапш1эу  къысэшъумы1уагъ? (Peki,Adige olduğunuzu niye  baştan bana söylemediniz?) demiş.Açıklamaları dinlemiş ve araziyi incelemiş."Bu arazi çok geniş bir yer,bir tek köy,Ömerköy  için fazla,hepinize de yeter” diyerek sınırları çiziyor ve “Bu yer artık sizin,döndüğümde, başka Adigeler de göndereceğim,onları da aranıza alırsınız", diyerek zabıt tutuyor ve  geri dönüyor.

   Daha sonra  İstanbul taraflarından Kafkasya’dan çıkarılan Abadzeh***  muhacirler de geliyorlar,köyümüze ve başka  köylere  yerleşiyorlar.Onlara da toprak veriliyor.

   1951'de de bir Bulgar göçmen grubu  da devletçe köyümüze yerleştirildi,bunlar Adigeleştiler,Adigece  konuşabiliyorlar...

ГФА:Балканым къырафыгъэ шапсыгъхэр унэгъо 15-20 хъухэу Караманкой,Атаназ,Айшебаджы,Учпынар фэдэ лъэпэко/манау къуаджэхэм  яфэл1ык1энхэу/лэжьак1охэу  датэкъуагъэх.Илъэсищ тырку унагъохэм яфэпщыл1ыгъэх.

    Мы къин илъэсищым къынэуж Къафкъасием ик1ыхи еджэнхэу Мысырым к1уагъэхэу абдзэхэ к1элипл1 Балыкесир къэк1уагъ.Мыхэм тищы1ак1э къин ялъэгъугъ.Яшъхьагъы Бэрсбый Хьаджэр итыгъ,адрэхэри Хьаджэ Ахьмэд Ефэнды,Хьафуз Т1ахьир Ефэнды,Хьаджэ Умар Ефэндыр арыгъэ.Мы купым ыужыпкъэм нэпэ Демыркапы (Гъук1ыпчъэ) къуаджэр здэщыс ч1ып1эр т1ысып1эу хырихыгъ.А лъэхъанэм а ч1ып1эхэр Умаркой пщыхэм (агахэм) яхъуп1эу щытыгъ.

   Бэрсбый Хьаджэм шъэфэу адыгэ унагъомэ макъэ яригъэ1угъ,мызыпчъыхьэм нэпэ Демыркапы зыра1орэ ч1ып1эм къек1унхэу яфигъэпсыгъ.Адыгэхэм я1э ч1элъ пстэур яугъоижьи зыдэфа1орэ ч1ып1эм къек1угъэх.А чэщым къуаджэр агъэ1агъ.Умаркой пщыхэм ахэмэ къапэуцожьын к1уак1э я1агъэп.Л1ык1охэр зыхахи Бурса уалиим (губернатор) идэж ягъэк1уагъ.

  Бурса Уалир Истанбыл рэтхагъ.Истанбыл зы пашэ (л1ы п1ашъэ) къик1и къэк1уагъ.Пашэр нэпэрэ Султ1анчаир адыгэ къуаджэм ипшъэ щысыгъэ Къадыкъыры*** абдзэхэ къуаджэм итамэ  ч1ыраши ч1ыгур къырагъэлъэгъугъ.Пашэм пэгъок1ыгъэ адыгэмэ ятхьэматэм:

  -Олахьэ пашэ,бэным тыркубзэм бы къэдар,мак1э (Пашэ,сэ си тыркубзэ мыщ блэк1ырэп,мак1э) зе1ом,пашэм 1офыр къыгуры1уагъ:

   -Адэ,шъузэрэ адыгэр шъыдэ ипэрапш1эу къысэшъумы1уагъ?Хъун,и1уагъ.Къа1уагъэхэм к1эдэ1угъ,ч1ыгур зэригъэлъэгъугъ.”Мы ч1ыгур зы къуаджэк1э бащэ дэд,Умаркойри шъорри къышъуфырикъун”  ы1уи гъунапкъэхэр къигъэлъэгъуагъ.”Мы ч1ыгухэр мыщ къынэуж шъошъуий,зызгъэзэжьрэм Истанбыл лъэныкъомк1э пэмык1 адыгэхэри шъуадыжь къэзгъэк1ощтых,ахэри зхэжъугъэт1ысхьэн” ы1уи тхылъым ч1этхэжьи игъэзэжьыгъ.

  Ащ нэужьым Истанбыл лъэныкъом Къафкъасием къик1ыгъак1э  абдзахэхэри****къак1охи тикъуаджэрэ нэмык1 къуаджэхэм адэт1ысхьагъэх.Ахэми ч1ыгу яратыгъ.

   1951 илъэсым Былгъарием къырафыгъэ мыхьаджирхэри тикъуаджэ къыдырагъэт1ысхьагъэх,непэ ахэр адыгэм афэдэу хъужьыгъэх,адыгабзэ яш1э.

HCY:Yerleşime önderlik eden bu din adamları  köyünüze yerleştiler mi?

ХьДжЙ:Шъуапэ итыгъэ мы дин пашэхэр шъуи къуаджэ къыдэт1ысхьагъэха?

GFA:Evet.Hocam rahmetli Hafız Hasan Efendi’den dinlediğime göre,bütün kış boyunca İstanbul’dan gelen din alimleri hocamın hocası olan Hacı Ahmet Efendi’nin evinde toplanır,dini istişareler/konuşmalar yapar,kitaplar okurlar,zikirler yaparak kışı geçirirlermiş.Ortak dilleri Arapça imiş.Çünkü bazıları yeterli Türkçe,bazıları da Adigece bilmezlermiş…

ГФА:Къыдэт1ысхьагъэх.Сезгъэджагъэ,сихъоджэ Хьафуз Хьасан Ефэндым къи1оу зэрэзэхэсхыгъэмк1э,бджыхэ-к1ымэфэ ренэ Истанбыл къик1ырэ дин ш1эныгъэл1хэр сихъоджэ ихъоджэу Хьаджэ Ахьмэд Ефэндым иунэ щызэ1ук1эщтыгъэх,зэдэгущы1эщтыгъэх,тхылъ еджэщтыгъэх,зичир аш1ыщтыгъ,к1ымафэр мощтэу блырагъэк1ыщтыгъ.Арапыбзэк1э зэдэгущы1эщтыгъэх,зы купым икъоу тыркубзэ,зы куыми адыгабзэ иш1эщтыгъэп.

HCY:Köyünüzün şimdiki durumu nedir?